سياسى با آسياى مركزى به شمار مىرفت . از اين حيث نقشى كه تا آن زمان در مورد آسياى مركزى متعلق به حاجى ترخان بود به اورنبورگ انتقال يافت . مردم خيوه اورنبورگ راينگى قلعه ( قلعهء جديد ) ناميدند . خاورشناسى در روسيه و اروپا / 267 . اين شهر در روزگار كاترين دوم ، از سوى روسها به عنوان مركز روحانى مسلمانان انتخاب شده بود . بنيكسن در اين باره مىنويسد كه در سال 1738 م ، - يعنى سال سقوط قرم به دست روسها كاترين دوم فرمان تأسيس يك تشكيلات رسمى - اسلامى ، به نام دايرهء « افتاء » را صادر كرد . مركز اين تشكيلات تخست در اورنبورگ بود ، ولى پس از مدّتى به « اوفا » منتقل شد . مسلمانان شوروى / 42 و 120 ؛ اقوام مسلمان اتحاد شوروى / 16 . در سدهء 17 و 18 تراز خريد و فروش در جهت سود بازرگانان روسيه قرار داشت ؛ بازرگانان بخارا و خيوه در مقابل كالاهاى بازرگانى خود از روسها مس ، آهن و جز اينها دريافت مىداشتند . استخراج مواد معدنى در آسياى ميانه / 72 ، 73 . اين شهر در برابر حمله بوكاچف مقاومت كرد ( 74 - 1773 م . ) در سال 57 - 1938 م ، به نام چكالوف ، خلبان مشهور روسى ، ناميده شد . دايرة المعارف فارسى ، ج 1 / 803 . 149 / 3 - امير نصر اللّه در سال 1842 با لشكر زياد به عزم تسخير خوقند تاخته . بارتولد نيز 1842 م ، را سال كشته شدن محمّد على خان به دست امير نصر اللّه مىداند . قراتگين . تاريخنگاران محلّى اين رويداد را گوناگون آورده‌اند ، چنان كه مؤلف ناشناختهء ظفرنامه ، از يورش امير نصر اللّه به سوى خوقند به تفصيل سخن گفته ، ولى تاريخى براى اين يورش و پايان روزگار محمّد على ذكر نكرده است . ر ك : ظفرنامهء خسروى / - 69 ، - 104 ؛ امّا محمّد سليم بخارايى دربارهء لشكركشى امير به جانب خوقند چنين مىنويسد : « به تاريخ 1248 به خوقند لشكر كشيده ، ديزخ ، اوراتيپه ، خجند و خوقند را فتح كرده ، محمّد على خان را به قتل رسانيد » . كشكول سليمى / 268 . ميرزا عبد العظيم سامى نيز لشكركشى امير به خوقند و پايان روزگار محمّد على را سال 1255 آورده است . تاريخ سلاطين منغيتيه / - 64 .